بیماری سلیاک

• بررسی اجمالی

• علائم

• علل

• تشخیص

• درمان

• عوارض

بیماری سلیاک وضعیتی است که در آن سیستم ایمنی بدن هنگام خوردن گلوتن به بافت‌های خود حمله می‌کند. این حمله به روده شما (روده کوچک) آسیب می‌رساند، بنابراین بدن شما نمی‌تواند مواد مغذی را به درستی دریافت کند.

بیماری سلیاک می‌تواند علائم مختلفی از جمله اسهال، درد شکم و نفخ ایجاد کند.

بیماری سلیاک ناشی از واکنش نامطلوب به گلوتن است که یک پروتئین رژیمی است که در ۳ نوع غلات یافت می‌شود:

• گندم

• جو

• چاودار

گلوتن در هر غذایی که حاوی آن غلات باشد یافت می‌شود، از جمله:

• پاستا

• کیک‌ها

• غلات صبحانه

• اکثر انواع نان

• انواع خاصی از سس‌ها

• چند غذای آماده

علاوه بر این، بیشتر آبجوها با جو تهیه می‌شوند.

علائم بیماری سلیاک

خوردن غذاهای حاوی گلوتن می‌تواند باعث ایجاد طیف وسیعی از علائم روده شود، مانند:

• اسهال، که ممکن است بوی نامطبوع داشته باشد

• دل درد

• نفخ و گوز 

• سوء هاضمه

• یبوست

بیماری سلیاک همچنین می‌تواند علائم عمومی‌تری ایجاد کند، از جمله:

• خستگی مفرط در نتیجه عدم دریافت مواد مغذی کافی از غذا (سوء تغذیه)

• کاهش وزن ناخواسته

• راش‌های پوستی خارش دار (درماتیت هرپتی فرمیس)

• مشکلات باردار شدن (ناباروری)

• آسیب عصبی (نوروپاتی محیطی )

• اختلالاتی که بر هماهنگی، تعادل و گفتار تأثیر می‌گذارد (آتاکسی)

کودکان مبتلا به بیماری سلیاک ممکن است با سرعت مورد انتظار رشد نکنند و بلوغشان به تاخیر بیفتد.

چه چیزی باعث بیماری سلیاک می‌شود؟

بیماری سلیاک یک بیماری خود ایمنی است. بیماری خود ایمنی وضعیتی است که سیستم ایمنی (دفاع بدن در برابر عفونت) به اشتباه به بافت سالم حمله می‌کند.

در بیماری سلیاک، سیستم ایمنی٬ مواد موجود در گلوتن را به عنوان تهدیدی برای بدن اشتباه می‌گیرد و به آنها حمله می‌کند.

این حمله به سطح روده کوچک آسیب می‌رساند و توانایی بدن برای دریافت مواد مغذی از غذا را مختل می‌کند.

هنوز کاملاً مشخص نیست که چه چیزی باعث می‌شود سیستم ایمنی بدن اینگونه رفتار کند، اما به نظر می‌رسد که ترکیبی از ژنتیک و محیط نقش مهمی را ایفا می‌کنند.

درمان بیماری سلیاک

هیچ درمانی برای بیماری سلیاک وجود ندارد، اما پیروی از یک رژیم غذایی بدون گلوتن می‌تواند به کنترل علائم و جلوگیری از عوارض طولانی مدت این بیماری کمک کند.

حتی اگر علائم خفیفی دارید، همچنان تغییر رژیم غذایی توصیه می‌شود زیرا ادامه مصرف گلوتن می‌تواند منجر به عوارض جدی شود. 

مهم است که اطمینان حاصل کنید که رژیم غذایی بدون گلوتن شما سالم و متعادل است.

افزایش دامنه غذاهای بدون گلوتن در سال‌های اخیر باعث شده است که هم رژیم غذایی سالم و هم متنوع بدون گلوتن داشته باشید.

عوارض بیماری سلیاک

عوارض بیماری سلیاک معمولا فقط افرادی را تحت تاثیر قرار می‌دهد که به مصرف گلوتن ادامه می‌دهند

عوارض طولانی مدت بالقوه عبارتند از:

• ضعیف شدن استخوان‌ها (پوکی استخوان)

• کم خونی فقر آهن

• یا کم خونی ناشی از کمبود فولات یا ویتامین B12

عوارض کمتر شایع و جدی‌تر شامل برخی از انواع سرطان‌ها، مانند سرطان روده، و مشکلاتی که بر بارداری تأثیر می‌گذارند، مانند وزن کم نوزاد هنگام تولد، می‌شود.

درباره عوارض بیماری سلیاک بیشتر بدانید.

چه کسانی تحت تاثیر قرار می‌گیرند

تخمین زده می‌شود که بیماری سلیاک از هر ۱۰۰ نفر حداقل ۱ نفر را مبتلا می‌کند.

اما برخی از متخصصان فکر می کنند که ممکن است این مورد دست کم گرفته شود زیرا موارد خفیف‌تر ممکن است تشخیص داده نشود یا به عنوان سایر بیماری‌های گوارشی، مانند سندرم روده تحریک پذیر (IBS) به اشتباه تشخیص داده شوند.

موارد گزارش شده از بیماری سلیاک در زنان بیشتر از مردان است.

می‌تواند در هر سنی ایجاد شود.

افراد مبتلا به شرایط خاصی از جمله دیابت نوع ۱، بیماری خودایمنی تیروئید، سندرم داون و سندرم ترنر، در معرض خطر ابتلا به بیماری سلیاک هستند.

بستگان درجه یک (والدین، برادران، خواهران و فرزندان) افراد مبتلا به بیماری سلیاک نیز در معرض افزایش خطر ابتلا به این بیماری هستند.

تشخیص بیماری سلیاک

آزمایش معمولا فقط برای افرادی که علائم دارند یا خطر ابتلا به بیماری سلیاک در آنها بیشتر است، مانند افرادی که سابقه خانوادگی این بیماری را دارند، توصیه می‌شود.

بستگان درجه یک افراد مبتلا به بیماری سلیاک باید آزمایش شوند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد اینکه چه زمانی باید آزمایش بیماری سلیاک انجام شود، درباره تشخیص بیماری سلیاک بخوانید.