قرص‌های استروئیدی

قرص‌های استروئیدی که قرص‌های کورتیکواستروئیدی نیز نامیده می‌شوند، نوعی داروی ضد التهابی هستند که برای درمان طیف وسیعی از بیماری‌ها استفاده می‌شوند.

از آنها می‌توان برای درمان مشکلاتی مانند آلرژی، آسم، بیماری التهابی روده، بیماری آدیسون و آرتریت استفاده کرد.

قرص‌های استروئیدی فقط با نسخه در دسترس هستند. 

نمونه‌های رایج عبارتند از:

• پردنیزولون

• بتامتازون

• دگزامتازون

• هیدروکورتیزون

نحوه و زمان مصرف قرص‌های استروئیدی

داروی خود را طبق دستور پزشک مصرف کنید. ایشان توضیح خواهد داد که چه مقدار و چند وقت یکبار مصرف کنید.

بهتر است قرص‌های استروئیدی را همراه یا بلافاصله بعد از غذا - معمولاً صبحانه - مصرف کنید زیرا این کار می‌تواند مانع تحریک معده شما شود.

اگر یک نوبت را فراموش کردید یا بیش از حد مصرف کردید

اگر یک نوبت را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید. اگر تقریباً زمان مصرف نوبت بعدی فرا رسیده است، از نوبتی که فراموش کرده‌اید صرف نظر کنید.

برای جبران دوز فراموش شده ۲ دوز مصرف نکنید.

اگر بیش از دوز تجویز شده قرص استروئیدی مصرف کرده‌اید، برای مشاوره با اورژانس محلی تماس بگیرید.

مصرف بیش از حد قرص‌های استروئیدی در یک دوره طولانی می‌تواند احتمال بروز عوارض جانبی را افزایش دهد.

قطع درمان

بدون مشورت با پزشک، مصرف دارو را قطع نکنید.

اگر بیش از چند هفته قرص‌های استروئیدی مصرف کرده‌اید، معمولاً باید دوز مصرفی خود را به تدریج کاهش دهید. توقف ناگهانی می‌تواند باعث از کار افتادن غده فوق کلیوی شما شود که هورمون‌های مهمی برای بدن تولید می‌کند. این به عنوان نارسایی غدد فوق کلیوی (آدرنال) شناخته می‌شود.

علائم نارسایی غدد فوق کلیوی عبارتند از:

• احساس خستگی شدید

• تهوع و استفراغ

• سرگیجه

• کاهش اشتها و کاهش وزن

علائم اولیه شما ممکن است ناگهان بازگردد.

پزشک شما می‌تواند در مورد نحوه قطع ایمن مصرف استروئیدها به شما مشاوره دهد.

عوارض قرص استروئیدی

مصرف قرص‌های استروئیدی به مدت کمتر از ۳ هفته بعید است که باعث ایجاد عوارض جانبی طولانی مدت شود. اما اگر نیاز به مصرف طولانی مدت، با دوز بالا یا دوره‌های مکرر داشته باشید ممکن است دچار برخی عوارض جانبی شوید.

عوارض جانبی قرص‌های استروئیدی می‌تواند شامل این موارد باشد:

• سوء هاضمه یا سوزش سر دل

• افزایش اشتها، که می‌تواند منجر به افزایش وزن شود

• مشکل در خواب (بی‌خوابی)

• تغییرات خلقی و رفتاری، مانند احساس تحریک پذیری یا اضطراب

• افزایش خطر عفونت - به ویژه آبله مرغان، زونا و سرخک

• قند خون بالا یا دیابت

• پوکی استخوان

• فشار خون بالا

• سندرم کوشینگ - که می‌تواند باعث علائمی مانند پوست نازک که به راحتی کبود می‌شود، تجمع چربی در گردن و شانه‌ها و صورت پف کرده و گرد شود که ممکن است قرمز به نظر برسد

• بیماری‌های چشمی مانند گلوکوم (آب سیاه چشم) و آب مروارید

• مشکلات سلامت روان، مانند افسردگی یا افکار خودکشی؛ در صورت بروز این موارد از اورژانس محلی مشورت بگیرید

اکثر عوارض جانبی پس از توقف درمان از بین خواهند رفت. اگر آنها شما را اذیت می‌کنند به پزشک خود بگویید.

کنار آمدن با عوارض جانبی قرص‌های استروئیدی

نکات زیر ممکن است به کاهش عوارض جانبی قرص‌های استروئیدی کمک کند:

• قرص‌های خود را صبح‌ها همراه با صبحانه مصرف کنید (اگرچه برخی قرص‌های مخصوص پوشش‌دار را می‌توان بدون غذا مصرف کرد) - این ممکن است به جلوگیری از سوء هاضمه، سوزش سر دل و مشکلات خواب کمک کند

• یک رژیم غذایی سالم و متعادل داشته باشید و به طور منظم ورزش کنید - این ممکن است به جلوگیری از افزایش وزن و پوکی استخوان کمک کند

• از تماس نزدیک با افراد بیمار خودداری کنید؛ به خصوص افرادی که به سرخک، آبله مرغان یا زونا مبتلا هستند - اگر فکر می‌کنید ممکن است در معرض فردی مبتلا به عفونت قرار گرفته باشید، در اسرع وقت مشاوره پزشکی دریافت کنید.

• اطمینان حاصل کنید که واکسن‌های شما به روز هستند - اما هیچ واکسن زنده‌ای مانند واکسن زوستاواکس زونا دریافت نکنید.

اگر دچار عوارض جانبی هستید، پزشک شما ممکن است دوز شما را کاهش دهد یا پیشنهاد کند که قرص‌های خود را کمتر مصرف کنید (به عنوان مثال، هر روز یک روز در میان).

ایشان همچنین ممکن است گاهی داروهای دیگری را توصیه کند که همراه با استروئیدها مصرف شوند تا شما را از برخی عوارض جانبی محافظت کنند، مانند داروهایی برای جلوگیری از سوءهاضمه یا سوزش معده، یا داروهایی که به تقویت استخوان‌ها کمک می‌کنند.

با توجه به محل زندگی شما٬ ممکن است به شما یک کارت درمان استروئیدی آبی داده شود که توضیح می‌دهد چگونه می‌توانید خطر عوارض جانبی را کاهش دهید. همچنین ممکن است به شما یک کارت اورژانس استروئیدی قرمز داده شود.

اگر به هر گونه درمان پزشکی یا دندانپزشکی نیاز دارید، کارت استروئید آبی یا قرمز خود را به پزشک، دندانپزشک یا داروساز نشان دهید تا بدانند که شما قرص‌های استروئیدی مصرف می‌کنید.

مصرف قرص‌های استروئیدی با سایر داروها، غذا یا الکل

برخی داروها با نحوه عملکرد قرص‌های استروئیدی تداخل دارند. قبل از شروع مصرف قرص‌های استروئیدی، اگر داروی دیگری از جمله داروهای گیاهی و مکمل‌ها مصرف می‌کنید به پزشک خود اطلاع دهید. 

اگر از قبل قرص‌های استروئیدی مصرف می‌کنید، قبل از مصرف هرگونه دارو، درمان یا مکمل دیگر از پزشک یا داروساز خود مشاوره بخواهید.

معمولاً می‌توانید هنگام مصرف قرص‌های استروئیدی الکل مصرف کنید، اما زیاد ننوشید زیرا ممکن است معده شما را تحریک کند.

همچنین می‌توانید هنگام مصرف قرص‌های استروئیدی بیشتر غذاها را مصرف کنید. با این حال، هنگام مصرف پردنیزولون٬ شیرین بیان نخورید، زیرا این می‌تواند مقدار دارو در بدن شما را افزایش دهد.

چه کسانی می‌توانند قرص استروئید مصرف کنند

اکثر افراد می‌توانند قرص‌های استروئیدی مصرف کنند.

قبل از شروع درمان به پزشک خود اطلاع دهید اگر:

• در گذشته به استروئیدها حساسیت داشته‌اید

• عفونت دارید (از جمله عفونت چشم)

• اخیراً واکسن زده اید یا قصد واکسیناسیون دارید

• زخم باز دارید که هنوز بهبود نیافته است

• باردار هستید، به نوزاد شیر می‌دهید  یا در حال تلاش برای بچه‌دار شدن هستید

• هر شرایط دیگری مانند دیابت، صرع، فشار خون بالا، یا مشکلات کبد، قلب یا کلیه دارید

• مشکل سلامت روان دارید، مانند افسردگی دارید

در این موارد ممکن است قرص‌های استروئیدی مناسب نباشند، اگرچه اگر پزشک شما فکر می‌کند که مزایای آن بیشتر از هر گونه خطری است، ممکن است آنها را توصیه کند.

قرص‌های استروئیدی معمولاً برای کودکان توصیه نمی‌شوند زیرا می‌توانند باعث مشکلات رشد شوند.

قرص‌های استروئیدی چگونه عمل می‌کنند؟

استروئیدها اثرات هورمون‌های تولید شده توسط غدد فوق کلیوی که دو غده کوچک هستند که بالای کلیه‌ها قرار دارند را دقیقاً کپی می‌کنند.

هنگامی که استروئیدها در دوزهایی بالاتر از مقداری که بدن به طور معمول تولید می‌کند مصرف شوند، قرمزی و تورم (التهاب) را کاهش می‌دهند. این می‌تواند به درمان بیماری‌های التهابی مانند آسم و آرتروز کمک کند.

استروئیدها همچنین فعالیت سیستم ایمنی، دفاع طبیعی بدن در برابر بیماری و عفونت را کاهش می‌دهند.

این می‌تواند به درمان بیماری‌های خود ایمنی، مانند آرتریت روماتوئید یا لوپوس، که در اثر حمله اشتباه سیستم ایمنی به بدن ایجاد می‌شود، کمک کند.

قرص‌های استروئیدی با استروئیدهای آنابولیک که به طور غیرقانونی توسط برخی افراد برای افزایش توده عضلانی استفاده می‌شوند فرق دارند.