(AFB) آزمایش باسیل اسید فست

آزمایش باسیل اسید فست (AFB) چیست؟

باسیل اسید فست (AFB) نوعی باکتری است که باعث سل و برخی عفونت‌های دیگر می‌شود. سل یک عفونت باکتریایی جدی است که عمدتاً ریه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

همچنین می‌‌تواند سایر قسمت‌های بدن از جمله مغز، ستون فقرات و کلیه‌ها را تحت تاثیر قرار دهد. سل از طریق سرفه یا عطسه از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود.

سل می‌تواند نهفته یا فعال باشد. اگر مبتلا به سل نهفته باشید، باکتری سل در بدن‌تان وجود دارد، اما احساس بیماری نخواهید کرد و نمی‌توانید بیماری را به دیگران منتقل کنید.

اگر مبتلا به سل فعال هستید، علائم بیماری را خواهید داشت و ممکن است عفونت را به دیگران منتقل کنید.

آزمایش باسیل اسید فست (AFB) معمولاً برای افرادی که علائم سل فعال دارند تجویز می‌شود. آزمایش‌ها وجود باکتری AFB را در خلط شما بررسی می‌کنند.

خلط مخاط غلیظی است که از ریه ها سرفه می‌شود. با تف یا بزاق متفاوت است.

دو نوع اصلی آزمایش AFB وجود دارد:

• اسمیر AFB - در این آزمایش، نمونه شما روی یک اسلاید شیشه‌ای قرار گرفته و زیر میکروسکوپ به آن نگاه می‌شود. این آزمایش می‌تواند نتایج را در ۱ تا ۲ روز ارائه دهد. این نتایج می‌تواند عفونت احتمالی را نشان دهد، اما نمی‌تواند تشخیص قطعی ارائه دهد.

• کِِشت AFB - در این آزمایش، نمونه شما به آزمایشگاه برده می‌شود و در محیطی خاص قرار می‌گیرد تا به رشد باکتری‌ها کمک کند. کشت AFB می‌تواند به طور مثبت تشخیص سل یا سایر عفونت‌ها را تایید کند. اما ۶ تا ۸ هفته طول می‌کشد تا باکتری‌های کافی برای تشخیص عفونت رشد کنند.

نام‌های دیگر: اسمیر و کشت AFB، کشت و حساسیت سل، اسمیر و کشت مایکوباکتریوم

این آزمایش‌ها برای چه مواردی مناسبند؟

آزمایش‌های AFB اغلب برای تشخیص عفونت سل فعال (TB) استفاده می‌شود. آنها همچنین ممکن است برای کمک به تشخیص انواع دیگر عفونت‌های AFB استفاده شوند. از جمله:

• جذام، یک بیماری ترسناک، اما اکنون یک بیماری نادر و به راحتی قابل درمان است که بر اعصاب، چشم‌ها و پوست تأثیر می‌گذارد. پوست اغلب قرمز و پوسته پوسته و بی‌حس می‌شود.

• عفونتی مشابه سل که بیشتر افراد مبتلا به اچ آی وی و ایدز و سایر افراد با سیستم ایمنی ضعیف را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

آزمایش‌های AFB همچنین ممکن است برای افرادی که قبلاً مبتلا به سل تشخیص داده شده‌اند استفاده شود. آزمایش‌ها می‌توانند نشان دهند که آیا درمان مؤثر است یا خیر و آیا عفونت همچنان می‌تواند به دیگران سرایت کند یا خیر.

چرا به تست AFB نیاز دارم؟

اگر علائم سل فعال را دارید ممکن است به آزمایش باسیل اسید فست (AFB) نیاز داشته باشید. این علائم شامل:

• سرفه‌ای که سه هفته یا بیشتر طول بکشد

• سرفه کردن خون و/یا خلط

• درد قفسه سینه

• تب

• خستگی

• عرق شبانه

• کاهش وزن غیر قابل توضیح و ناخواسته

سل فعال می‌تواند علائمی را در سایر قسمت‌های بدن به جز ریه‌ها ایجاد کند. با توجه به اینکه کدام قسمت از بدن تحت تأثیر قرار گرفته است، علائم متفاوت است. بنابراین ممکن است در صورت داشتن این مشکلات نیاز به آزمایش داشته باشید:

• کمر درد

• خون در ادرار

• سردرد

• درد مفاصل

• ضعف

همچنین اگر عوامل خطر خاصی دارید، ممکن است نیاز به آزمایش داشته باشید. مثلا در صورتی که:

• با فردی که مبتلا به سل تشخیص داده شده است در تماس نزدیک بوده‌اید

• اچ آی وی یا بیماری دیگری دارید که سیستم ایمنی شما را ضعیف می‌کند

• در مکانی با میزان بالای عفونت سل زندگی یا کار می‌کنید. از جمله پناهگاه‌های بی‌خانمان‌ها، خانه‌های سالمندان و زندان‌ها می‌شود.

در طول آزمایش AFB چه اتفاقی می‌افتد؟

به نمونه‌ای از خلط شما برای اسمیر AFB و کشت AFB نیاز است. این ۲ آزمایش معمولاً همزمان انجام می‌شوند. برای گرفتن نمونه خلط:

• از شما خواسته می‌شود که بطور عمیق سرفه کنید و داخل یک ظرف استریل تف کنید. باید این کار را دو یا سه روز متوالی انجام دهید. این کار کمک می‌کند تا اطمینان حاصل شود که نمونه شما دارای باکتری کافی برای آزمایش است.

• اگر در سرفه کردن برای خلط کافی مشکل دارید، ممکن است پزشک از شما بخواهد که در یک غبار نمکی استریل تنفس کنید که می‌تواند به شما کمک کند تا عمیق‌تر سرفه کنید.

• اگر هنوز نمی‌توانید به اندازه کافی خلط سرفه کنید، پزشک ممکن است روشی به نام برونکوسکوپی را انجام دهد. در این روش ابتدا به شما داروی بی‌حسی داده می‌شود تا دردی حس نکنید. سپس یک لوله نازک و روشن از طریق دهان یا بینی شما وارد مجاری تنفسی می‌شود. نمونه ممکن است با مکش یا با یک برس کوچک جمع آوری شود.

آیا برای آماده شدن برای آزمایش باید کاری انجام دهم؟

لازم نیست هیچ آمادگی خاصی برای اسمیر یا کشت AFB داشته باشید.

آیا آزمایش باسیل اسید فست (AFB) خطراتی دارد؟

هیچ خطری برای تهیه نمونه خلط با سرفه در ظرف وجود ندارد. اگر برونکوسکوپی انجام دهید، ممکن است گلوی شما بعد از عمل احساس درد کند. همچنین خطر کمی وجود دارد که محل نمونه‌برداری دچار عفونت یا خونریزی شود.

نتایج به چه معنا است؟

اگر نتایج شما روی اسمیر یا کشت AFB منفی بود، احتمالاً سل فعال ندارید. اما همچنین می‌تواند به این معنی باشد که باکتری کافی در نمونه وجود ندارد تا پزشک شما بتواند تشخیص دهد.

اگر اسمیر AFB شما مثبت بود٬ به این معنی است که احتمالاً مبتلا به سل یا عفونت دیگری هستید، اما کشت AFB برای تأیید تشخیص لازم است. نتایج کشت ممکن است چند هفته طول بکشد، بنابراین پزشک ممکن است در این مدت تصمیم به درمان عفونت شما بگیرد.

اگر کشت AFB شما مثبت بود٬ به این معنی است که شما مبتلا به سل فعال یا نوع دیگری از عفونت AFB هستید. کشت می‌تواند نوع عفونت شما را مشخص کند.

هنگامی که تشخیص داده شد، پزشک‌تان ممکن است یک «آزمایش حساسیت» روی نمونه شما سفارش دهد. آزمایش حساسیت برای کمک به تعیین اینکه کدام آنتی بیوتیک موثرترین درمان را ارائه می‌دهد استفاده می‌شود.

اگر در مورد نتایج خود سؤالی دارید، با پزشک خود صحبت کنید.

آیا چیز دیگری وجود دارد که باید در مورد آزمایش AFB بدانم؟

در صورت عدم درمان، سل می‌تواند کشنده باشد. اما اکثر موارد سل را می‌توان در صورت مصرف آنتی بیوتیک طبق دستور پزشک درمان کرد.

درمان سل بسیار بیشتر از درمان انواع دیگر عفونت‌های باکتریایی طول می‌کشد. پس از چند هفته مصرف آنتی بیوتیک، دیگر مسری نخواهید بود، اما همچنان به سل مبتلا خواهید بود. 

برای درمان سل باید به مدت ۶ تا ۹ ماه آنتی بیوتیک مصرف کنید. مدت زمان به سلامت کلی، سن و عوامل دیگر بستگی دارد.

مهم است که آنتی بیوتیک‌ها را تا زمانی که پزشک به شما گفته است مصرف کنید، حتی اگر حس می‌کنید بهتر شده‌اید. توقف زودهنگام می‌تواند باعث برگشت عفونت شود.