چگونه نتایج آزمایش خود را بفهمیم

آزمایش پزشکی چیست؟

یک آزمایش پزشکی نمونه‌ای از خون، ادرار یا سایر مایعات یا بافت بدن شما را بررسی می‌کند تا در مورد سلامت شما اطلاعات کسب کند. نمونه به آزمایشگاهی فرستاده می‌شود که متخصصان آن را آزمایش می‌کنند تا ببینند آیا حاوی مواد خاصی است و اگر چنین است، چقدر.

برخی از آزمایش‌های پزشکی می‌توانند به وضوح نشان دهند که آیا وضعیت سلامتی خاصی دارید یا ندارید. به عنوان مثال، آزمایش بارداری می‌تواند نشان دهد که آیا فرد باردار است یا خیر.

سایر آزمایش‌های پزشکی اطلاعات کلی‌تری در مورد سلامتی و مشکلات احتمالی شما ارائه می‌دهند. نتایج آزمایشی که طبیعی نیستند، سرنخ‌هایی را در مورد نوع مشکلات سلامتی که ممکن است داشته باشید به پزشک شما می‌دهد.

نتایج به پزشک‌تان کمک می‌کند تصمیم بگیرد که آیا به آزمایش‌های بیشتری نیاز دارید و کدام آزمایش‌ها برای تشخیص یا رد کردن شرایط خاص مفید هستند.

آزمایش پزشکی بخش مهمی از مراقبت‌های بهداشتی شما هستند. مهم است که با پزشک خود صحبت کنید تا بفهمید نتایج واقعاً برای شما چه معنایی دارد.

برای دریافت تصویر کاملی از سلامتی‌تان، پزشک شما از نتایج آزمایش شما به همراه اطلاعات معاینه فیزیکی، سابقه سلامت، سابقه سلامت خانواده و گاهی اوقات آزمایش‌های تصویربرداری مانند اشعه ایکس استفاده می‌کند. در بیشتر موارد، ترکیب این اطلاعات منجر به تشخیص دقیق‌تر از نتایج هر تست آزمایشگاهی می‌شود.

چرا به آزمایش پزشکی نیاز دارم؟

آزمایش‌های پزشکی به روش‌های مختلفی استفاده می‌شوند. از جمله:

تشخیص یا رد شدن یک بیماری یا یک وضعیت خاص

آزمایش‌هایی برای تشخیص مشکلات سلامتی زمانی انجام می‌شود که علائم یا نشانه‌های بیماری یا شرایط خاصی را داشته باشید. گاهی اوقات برای تایید تشخیص به بیش از یک آزمایش نیاز است.

تست استرپتوکوک A نمونه‌ای از تست تشخیصی است. اگر مبتلا به گلودرد شدید و علائم دیگر هستید، این آزمایش می‌تواند به شما نشان دهد که آیا به باکتری عامل گلودرد استرپتوکوکی آلوده هستید یا خیر.

غربالگری برای یک بیماری یا وضعیت سلامتی

آزمایش‌های غربالگری مشکلات سلامتی را زمانی که هیچ علامت یا نشانه‌ی خاصی ندارید بررسی می‌کند. آنها به پیدا کردن مشکلات در مراحل اولیه کمک می‌کنند و این زمانی است که ممکن است درمان آنها آسان‌تر باشد.

آزمایش‌های غربالگری اغلب بخشی از یک معاینه معمولی است. انواع مختلف تست‌های غربالگری کاربردهای متفاوتی دارند. آنها می‌توانند:

به شما بگویند که آیا خطر بالایی برای ابتلا به یک بیماری خاص دارید

این به شما هشدار می‌دهد که اقداماتی را برای کاهش خطر انجام دهید. به عنوان مثال، آزمایش کلسترول میزان کلسترول موجود در نمونه خون شما را اندازه‌گیری می‌کند. نتایج می‌تواند به شما در درک خطر ابتلا به بیماری قلبی کمک کند.

به شما بگویند که آیا برای بررسی وضعیت یا بیماری به آزمایش بیشتری نیاز دارید یا خیر.

این تست‌های غربالگری به دنبال علائمی هستند که نشان می‌دهند ممکن است مشکل سلامتی داشته باشید تا بتوانید آزمایش‌های بیشتری انجام دهید تا مطمئن شوید.

به عنوان مثال، یک نوع آزمایش غربالگری سرطان روده بزرگ، خون را در مدفوع شما جستجو می‌کند. اگر خون پیدا شود، می‌تواند نشانه سرطان باشد. بنابراین، پزشک شما ممکن است کولونوسکوپی را درخواست کند تا مطمئن شود که آیا سرطان دارید یا خیر.

بر بیماری و/یا درمان نظارت کنید

اگر قبلاً یک بیماری برای شما تشخیص داده شده است، ممکن است به تست‌های آزمایشگاهی نیاز داشته باشید تا ببینید که آیا وضعیت شما در حال بهتر شدن، بدتر شدن یا ثابت ماندن است.

آزمایش‌ها همچنین می‌توانند نشان دهند که آیا درمان شما مؤثر است یا خیر.

آزمایش قند خون نمونه‌ای از آزمایش‌های نظارتی است. برای نظارت بر دیابت و درمان دیابت استفاده می‌شود. همچنین ممکن است برای تشخیص بیماری استفاده شود.

برای درمان خود برنامه ریزی کنید

آزمایش‌های خاصی می‌توانند نشان دهند که کدام درمان‌ها برای یک بیماری خاص مؤثرتر هستند.

آزمایش‌های تومور مارکر(نشانگر تومور) نمونه‌ای از آزمایش برای یافتن اینکه کدام درمان‌ها برای مبارزه با انواع خاصی از سرطان موثر هستند.

محدوده مرجع چیست؟

نتایج آزمایش‌های پزشکی به روش‌های مختلف گزارش می‌شود. برخی از نتایج یک عدد هستند. اما چگونه می‌دانید که این عدد به چه معناست؟

برای پاسخ به این سوال، گزارش آزمایشگاه شما به شما می‌گوید که آیا نتیجه آزمایش شما در یک محدوده طبیعی است که محدوده مرجع یا "مقادیر نرمال" نامیده می‌شود.

محدوده مرجع مجموعه‌ای از اعداد است که انتهای بالا و پایین دامنه نتایجی هستند که طبیعی در نظر گرفته می‌شوند. محدوده‌ها بر اساس نتایج آزمایش گروه‌های بزرگی از افراد سالم است.

یک آزمایش ممکن است محدوده مرجع متفاوتی برای گروه‌های مختلف افراد داشته باشد. به عنوان مثال، ممکن است محدوده‌های جداگانه‌ای برای کودکان و بزرگسالان وجود داشته باشد.

محدوده‌های مرجع یک راهنمای کلی برای حالت "طبیعی" هستند. اگر نتیجه آزمایش شما بالاتر یا کمتر از محدوده‌ای باشد که برای شما اعمال می‌شود، ممکن است نشانه‌ای از یک مشکل سلامتی باشد، اما نه همیشه.

معمولاً افراد سالم گاهی اوقات نتایجی خارج از محدوده مرجع دارند. و افراد مبتلا به مشکلات سلامتی نیز می‌توانند نتایجی در محدوده طبیعی داشته باشند.

اگر نتایج شما خارج از محدوده مرجع باشد، پزشک‌تان به اطلاعات دیگری درباره سلامتی شما نگاه می‌کند تا بفهمد چه چیزی ممکن است بر نتایج شما تأثیر گذاشته باشد.

اگر نتیجه شما بالاتر یا کمتر از محدوده مرجع باشد، یا اگر با وجود علائم، نتیجه طبیعی داشته باشید، ممکن است به آزمایش بیشتری نیاز داشته باشید.

هنگام مشاهده نتایج تست‌های آزمایشگاهی، دانستن این نکات مفید است:

• آزمایشگاه‌ها از محدوده‌های مرجع مختلفی برای توصیف نتایج نرمال استفاده می‌کنند. به این دلیل که آنها اغلب از روش‌های مختلف آزمایش استفاده می‌کنند. این بدان معنی است که:

• برای اینکه بدانید نتایج آزمایش شما چگونه با محدوده طبیعی مقایسه می‌شود، باید محدوده مرجع ذکر شده در گزارش آزمایشگاه خود را بررسی کنید. شما نمی‌توانید نتایج خود را با محدوده‌های مرجعی که ممکن است در جای دیگری پیدا کنید مقایسه کنید. به همین دلیل است که اطلاعات تست پزشکی ما نمی‌تواند محدوده مرجع طبیعی را برای اکثر آزمایش‌ها ارائه دهد.

• شما نمی‌توانید نتایج آزمایش‌های آزمایشگاه‌های مختلف را با هم مقایسه کنید.

• اگر به دنبال روندهایی در نتایج آزمایش خود در طول زمان هستید، مهم است که سعی کنید از همیشه از یک آزمایشگاه خاص برای آزمایش استفاده کنید.

• نتایج آزمایش‌ها با واحدهای اندازه‌گیری مختلف اندازه‌گیری می‌شود. همانطور که ممکن است مواد تشکیل دهنده یک دستور غذا را در قاشق چای‌خوری، فنجان یا گرم اندازه‌گیری کنید، آزمایش‌های مختلف از واحدهای اندازه‌گیری متفاوتی استفاده می‌کنند. نمونه‌هایی از اندازه‌گیری‌هایی که ممکن است مشاهده کنید عبارتند از:

  • میکروگرم در دسی لیتر = Mcg/dL

  • میکرومول در لیتر = Micromole/L

  • پیکوگرم در میلی لیتر = Pg/mL

نتایج منفی، مثبت و غیرقطعی به چه معناست؟

برخی از نتایج آزمایش به شما می‌گوید که آیا ماده، میکروب، نوع سلول یا ژن خاصی در نمونه آزمایشی شما یافت شده است یا نه. در گزارش تست خود، ممکن است این عبارات را مشاهده کنید:

• منفی یا عادی. این به این معنی است که «نه، آزمایش چیزی را که به دنبالش بود پیدا نکرد.» بنابراین، بعید است که دچار مشکل سلامتی که برای آن آزمایش شده‌اید، باشید. اما ممکن است نیاز به آزمایش‌های بیشتری داشته باشید.

• مثبت یا غیر طبیعی. این به این معنی است که «بله، آزمایش آنچه را که به دنبالش بود پیدا کرد.» میکروب، ماده یا ژن مورد آزمایش در نمونه شما بود. بنابراین، ممکن است شما یک بیماری یا عفونت داشته باشید. در موارد خاص، ممکن است برای تایید تشخیص نیاز به آزمایشات بیشتری داشته باشید.

• غیر قطعی یا نامشخص این به معنای «مطمئن نیست». آزمایش شما به وضوح مثبت یا منفی نبود. دلایل زیادی وجود دارد که چرا ممکن است این اتفاق بیفتد. اگر نتیجه نامشخصی دریافت کردید، احتمالاً دوباره آزمایش خواهید شد.

آزمایش‌های ویروس کووید-۱۹ نمونه‌ای از آزمایش‌هایی هستند که به شما می‌گویند آیا میکروب خاصی در نمونه شما یافت شده است یا خیر.

نتایج مثبت کاذب و منفی کاذب چیست؟

نتایج آزمایش‌ها معمولاً دقیق هستند، اما هیچ آزمایشی کامل نیست.

• یک نتیجه مثبت کاذب به این معنی است که آزمایش شما نشان می‌دهد که شما یک بیماری یا شرایط پزشکی دارید، اما واقعاً آن را ندارید.

• منفی کاذب به این معنی است که آزمایش شما نشان می‌دهد که بیماری یا شرایطی ندارید، اما واقعاً دارید.

این نتایج نادرست اغلب اتفاق نمی‌افتد، اما در آزمایش‌های نوع خاصی یا اگر آزمایش درست انجام نشده باشد، احتمال بیشتری دارد. اگر پزشک شما فکر کند که نتیجه آزمایش شما ممکن است نادرست باشد، ممکن است نیاز به آزمایش دیگری داشته باشید.

چه چیزی می‌تواند بر نتایج من تأثیر بگذارد؟

دقت برخی از نتایج آزمایش ممکن است تحت تأثیر آنچه می‌خورید، داروهایی که مصرف می‌کنید و حتی احساس شما در هنگام ارائه نمونه آزمایشی خود، قرار گیرد. موارد رایجی که بر تست‌ها تاثیر می‌گذارد عبارتند از:

• خوردن و آشامیدن برخی غذاها و نوشیدنی‌ها

• مصرف برخی داروها یا مکمل ها

• انجام ورزش سخت قبل از آزمایش 

• پریود بودن در زمان انجام آزمایش

پزشک‌تان در صورت نیاز به آمادگی برای آزمایش به شما اطلاع خواهد داد. دستورالعمل‌های پزشک خود را به دقت دنبال کنید. این کمک می‌کند تا مطمئن شوید که نتایج آزمایش شما تا حد امکان دقیق است.

قبل از آزمایش، پزشک خود را در مورد تمام داروهای تجویزی و بدون نسخه‌ای که مصرف می‌کنید و همچنین ویتامین‌ها و سایر مکمل‌ها مطلع کنید.

اگر آزمایش خانگی انجام دهم چه می‌شود؟

کیت‌های تست در خانه برای بسیاری از انواع تست‌های آزمایشگاهی موجود است. کیت‌ها همه چیزهایی را که برای جمع‌آوری نمونه‌ای از مایع یا سلول‌های بدن برای ارسال به آزمایشگاه نیاز دارید، فراهم می‌کنند.

تست‌های خانگی هرگز نباید جایگزین تست‌هایی شوند که پزشک شما سفارش می‌دهد. از پزشک یا داروساز خود بخواهید آزمایشی را که می‌توانید به آن اعتماد کنید توصیه کند. و با پزشک خود در مورد نتایج خود صحبت کنید، حتی اگر آنها طبیعی باشند.