کمک به شخص دیگری که دچار تروما شده است

مشاهده تقلا و رنج عزیزان در برابر اثرات تروما، یا دیدن آن‌ها در یک موقعیت تروماتیکِ طولانی‌مدت، می‌تواند بسیار سخت باشد. اما کارهایی وجود دارد که انجام دادنشان می‌تواند مفید باشد.

این صفحه پیشنهادهایی برای حمایت از ایشان ارائه می‌دهد، در حالی که بر اهمیت مراقبت از سلامت روان خودتان نیز تأکید دارد:

شنونده خوبی باشید

وقتی کسی تروما را تجربه می‌کند، مهم است بداند که نزدیکانش برای شنیدن حرف‌های او حضور دارند. شما همیشه نیازی به نصیحت کردن یا داشتن پاسخ برای همه چیز ندارید؛ صرفاً «شنونده خوبی بودن» کمک بزرگی است.

چند توصیه در این زمینه:

• به ایشان زمان بدهید. اجازه دهید با سرعتِ خودش صحبت کند؛ بسیار مهم است که ایشان را تحت فشار نگذارید یا عجله نکنید.

• بر شنیدن تمرکز کنید. به جای اینکه فقط منتظر فرصتی برای صحبت کردنِ خودتان باشید٬ به آنچه انتخاب می‌کند به اشتراک بگذارند احترام بگذارید.

• احساسات ایشان را بپذیرید. به عنوان مثال، اجازه دهید بابت آنچه اتفاق افتاده ناراحت یا عصبانی باشد.

• ایشان را سرزنش نکنید یا از واکنش‌هایش انتقاد نکنید. ممکن است از خود بپرسید چرا کار متفاوتی انجام نداده است، اما به یاد داشته باشید که ایشان در آن زمان به هر شکلی که توانسته‌٬ جان سالم به در برده‌ است.

• از کلمات خودش استفاده کنید. افراد در انتخاب واژه برای توصیف تجربه خود متفاوتند. برای مثال، این انتخاب خودِ آن‌هاست که از واژه «قربانی» استفاده کنند یا «بازمانده».

• تجربیات آن‌ها را ناچیز نشمارید. مثلاً به ایشان نگویید «نگران نباش» یا «شانس آوردی که از آن گذشتی». معمولاً شنیدن این جملات کمکی نمی‌کند. به یاد داشته باشید افراد انتخاب نمی‌کنند که چه چیزی برایشان تروماتیک باشد یا چگونه تحت تأثیر قرار بگیرند.

• فقط در صورتی نصیحت کنید که از شما خواسته شود. ایشان ممکن است ترجیح دهد فقط بشنود که شما حرفش را باور دارید و در کنارش هستید.

• اجازه دهید به هر شکلی که نیاز دارد خود را ابراز کند. برخی ممکن است از طریق نوشتن یا فعالیت‌های خلاقانه راحت‌تر حرف بزنند. حمایت از این روش‌های ابراز احساسات به همان اندازه معتبر و مفید است.

شنیدن درباره تروما می‌تواند بسیار سخت باشد، چه فرد جزئیات خاصی را بیان کند و چه نکند. برای مثال، ممکن است نسبت به آنچه به شما گفته شده، احساس ناراحتی یا خشم کنید.

انتظارات خود را مدیریت کنید

ما ممکن است تصورات خاص خود را درباره اینکه چه چیزی «تروماتیک» است داشته باشیم؛ یا اینکه فکر کنیم فرد چگونه باید به تروما واکنش نشان دهد و چقدر زمان لازم است تا از آن بگذرد. اما هر انسانی در تجربه تروما منحصر‌به‌فرد است. هیچ راه «درست» ثابتی برای مدیریت آن یا زمان مشخصی برای پردازش آن وجود ندارد.

تجربه اثرات تروما در زمان‌های متفاوت

تروما بلافاصله روی همه تأثیر نمی‌گذارد. برخی از ما ممکن است تا ماه‌ها یا سال‌ها بعد متوجه تأثیرات آن نشویم. ممکن است گاهی تمایل به صحبت درباره آن داشته باشیم و گاهی نه؛ این کاملاً طبیعی است.

هر کس با سرعت خودش تروما را پشت سر می‌گذارد. مهم است که انتظاری در این باره نداشته باشید که فرد چه زمانی باید «خوب» شود، یا انتظار داشته باشید که تأثیر آن بر زندگی‌اش تمام شود.

تغییر در شخصیت فرد

تجربه تروما می‌تواند نحوه تفکر، احساس و اهداف فرد در زندگی را تغییر دهد. درک این نکته ضروری است که این تغییر «طبیعی» است. نباید کسی را تحت فشار بگذارید تا به همان شکلی که پیش از تروما بود بازگردد.

شاید لازم باشد راه‌های جدیدی برای وقت گذراندن با هم پیدا کنید یا علایق مشترک جدیدی کشف کنید. سعی کنید به این موضوع به عنوان «از دست دادنِ» آن آدمِ سابق نگاه نکنید. همه ما در طول زمان تغییر می‌کنیم و این می‌تواند راهی عالی برای امتحان کردن کارهای جدید در کنار هم باشد.

انگ و تروما

برخی افراد احساس می‌کنند نمی‌توانند از موقعیت‌های تروماتیک فرار کنند یا درباره آن‌ها حرف بزنند. این موضوع می‌تواند به دلیل انگ‌های اجتماعی یا باورهای اطرافیانشان باشد. ممکن است شما باورهای خاصی درباره اینکه افراد در موقعیت‌های خاص چه باید بکنند داشته باشید (مثلاً باوری درباره اینکه آیا افراد باید طلاق بگیرند یا خیر).

همه انسان‌ها شایسته این هستند که از آسیب رها باشند و فضایی امن برای پردازش تجربیات خود داشته باشند. سعی کنید «امنیت» فرد را اولویت اصلی خود قرار دهید و نیازهای او را بپذیرید، حتی اگر آن نیازها برای شما کاملاً منطقی به نظر نرسند یا با باورهایتان همخوانی نداشته باشند.

کلنجار رفتن با ایمان یا باورهای معنوی

تروما می‌تواند باعث شود برخی از ما با ایمان یا باورهای معنوی خود دچار چالش شویم؛ این موضوع هم می‌تواند برای فرد آسیب‌دیده رخ دهد و هم برای شما که از او حمایت می‌کنید.

 ممکن است فردی که می‌شناسید، تروما را در یک محیط مذهبی یا معنوی تجربه کرده باشد. برای خروج از یک محیط آسیب‌زا، ایشان شاید مجبور شود کارهایی انجام دهد که برخلاف برخی آموزه‌ها یا باورهای مذهبی تلقی می‌شود. اما این موضوع از ایشان انسان بدی نمی‌سازد و به این معنا نیست که شما نمی‌توانید از ایشان حمایت کنید.

اگر با این موضوع دست‌وپنجه نرم می‌کنید، افرادی هستند که می‌توانید با ایشان صحبت کنید؛ این فرد می‌تواند کسی از داخل جامعه مذهبی شما یا خارج از آن باشد.

سعی کنید قضاوت نکنید

درک اینکه چرا یک نفر نمی‌تواند از تروما «عبور کند»، می‌تواند دشوار باشد؛ به‌ویژه اگر خودتان تروما را تجربه نکرده‌اید یا نسبت به تجربیات مشترک، احساس متفاوتی دارید.

آرزوی اینکه شرایط بهبود یابد، قابل درک است؛ اما مهم است که فرد را سرزنش نکنید یا او را تحت فشار قرار ندهید تا بدون داشتن زمان و حمایت کافی، حالش خوب شود.

همچنین مهم است که اگر کسی به اندازه انتظار شما به تروما واکنش شدیدی نشان نمی‌دهد، او را قضاوت نکنید. هر کسی واکنش متفاوتی دارد و برخی از ما ممکن است کمتر تحت تأثیر قرار بگیریم.

فرض را بر این نگذارید که حتماً به کمک حرفه‌ای یا نوع خاصی از حمایت نیاز دارند، و واکنش آن‌ها را به عنوان «تحت تأثیر قرار نگرفتن» قضاوت نکنید.

محرک‌های ایشان را بشناسید

شاید بهتر باشد بپرسید که آیا موقعیت یا گفتگوی خاصی وجود دارد که باعث تحریک فلاش‌بک یا احساسات دشوار در آن‌ها شود؟ برای مثال، ممکن است از صداهای بلند یا مشاجره دچار پریشانی شوند.

درک محرک‌های آن‌ها کمک می‌کند تا از این موقعیت‌ها اجتناب کنید یا در صورت وقوع، بدانید چگونه از آن‌ها حمایت کنید.

توصیه‌هایی برای کمک به فرد در زمان فلاش‌بک

فلاش‌بک‌ها تجربیات زنده‌ای هستند که در آن فرد بخش‌هایی از یک واقعه تروماتیک را دوباره زندگی می‌کند. دانستن نحوه کمک در این لحظات سخت است، اما نیازی به آموزش تخصصی ندارید. این موارد می‌تواند کمک کند:

• سعی کنید آرامش خود را حفظ کنید.

• به آرامی به ایشان بگویید که در حال تجربه یک فلاش‌بک هست.

• از انجام حرکات ناگهانی خودداری کنید.

• ایشان را تشویق کنید که آرام و عمیق نفس بکشد.

• از ایشان بخواهید محیط اطرافش را توصیف کند (تکنیک زمین‌گیر شدن).

• به ایشان اطمینان دهید که اکنون در امنیت است.

صفحات ما در مورد اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) اطلاعات بیشتری در مورد فلش‌بک‌ها ارائه می‌دهند.

حمایت‌های عملی ارائه دهید

فرد ممکن است پس از یک واقعه تروماتیک به حمایت‌های عملی نیاز داشته باشد. تروما می‌تواند بر توانایی ما در تفکر شفاف و سازماندهی امور تأثیر بگذارد. انجام کارهایی مثل آشپزی یا نظافت می‌تواند کمک‌کننده باشد.

اما بسیار مهم است که مطمئن شوید فردی که از او حمایت می‌کنید، همچنان کنترل امور را در دست دارد و در مورد اتفاقات پیرامونش صاحب نظر است. سعی کنید کنترل اوضاع را کاملاً به دست نگیرید.

اگر نگران کسی هستید، طبیعی است که بخواهید شرایط را برایش بهتر کنید یا اگر با شما مخالفت کرد، احساس ناامیدی کنید. اما تجربیات تروماتیک معمولاً با «بی‌قدرت شدن» یا «سلب کنترل» همراه بوده‌اند.

اگر آن‌ها را تحت فشار بگذارید یا به آن‌ها بگویید چه کار کنند، ممکن است به حس ناتوانی آن‌ها اضافه کنید. در عوض، آن‌ها را تشویق و حمایت کنید تا خودشان انتخاب کنند.

به حریم خصوصی و مرزهای ایشان احترام بگذارید

ممکن است ایشان اصلاً نخواهد درباره تجربه‌اش با شما صحبت کند، حتی اگر بسیار به هم نزدیک باشید. سعی کنید این موضوع را به خودتان نگیرید و شخصی تلقی نکنید. به ایشان اطمینان دهید که اگر به شما نیاز داشت، در کنارش هستید.

همچنین، ممکن است نخواهد شما درباره آنچه بر سرش آمده با دوستان مشترک یا اعضای خانواده صحبت کنید. بنابراین، بدون اجازه ایشان، جزئیات تجربیاتش را با دیگران به اشتراک نگذارید.

البته این بدان معنا نیست که باید همه چیز را در درون خود نگه دارید و هیچ حمایتی دریافت نکنید؛ منابع حمایتی و تماس‌های مفید برای شما نیز در دسترس هستند.

به ایشان در تعیین مرزها کمک کنید

فردی که انواع خاصی از تروما را تجربه کرده، ممکن است در نه گفتن به چیزهایی که نمی‌خواهد انجام دهد، دچار مشکل شود.

این موضوع ممکن است از زمانی ناشی شود که برای حفظ امنیت خود در طول تروما، ناچار به راضی نگه داشتن دیگران بوده‌اند.

یا ممکن است احساس کند برای نزدیک نگه داشتن افراد به خود، باید به همه چیز «بله» بگوید.

به ایشان اطمینان دهید که «نه» گفتن به کارهای مختلف کاملاً بی‌اشکال است. به جای اینکه بلافاصله جواب بخواهید، به ایشان زمان بدهید تا درخواست را پردازش کرده و پاسخ دهد.

با ایشان درباره علایق و بیزاری‌هایش صحبت کنید و اجازه دهید در برنامه‌ریزی‌ها با توجه به نیازهای خودش مشارکت کند.

در فعالیت‌های سرگرم‌کننده و آرام‌بخش مشارکت کنید

کسی که در حال بهبودی از تروماست، با مسائل دشوار زیادی دست‌وپنج نرم می‌کند. وقتی با او وقت می‌گذرانید، سعی کنید فعالیت‌های لذت‌بخشی را بگنجانید که از موضوع تروما جدا باشد.

اگرچه ممکن است همیشه تمایل به این کار نداشته باشد و باید به مرزهایش احترام گذاشت، اما یافتن راه‌هایی برای مشارکت در فعالیت‌های شاد بسیار مفید است.

پدرم و سلامت روان من

به ایشان کمک کنید تا حمایت پیدا کند

اگر خودش تمایل دارد، می‌توانید در پیدا کردن منابع حمایتی به ایشان کمک کنید. برای مثال

• می‌توانید لیست سازمان‌های مرتبط با تروما را بررسی کنید

• اگر فردی به خود آسیب می‌زند، صفحات ما درباره «حمایت از کسی که خودزنی می‌کند» می‌تواند کمک‌کننده باشد. ما همچنین صفحاتی درباره «حمایت از کسی که احساس خودکشی دارد» داریم، برای زمانی که فرد با افکار خودکشی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

برای پیشنهادهای بیشتر، این مطالب را درباره «کمک به دیگران برای جستجوی کمک» مطالعه کنید؛ این بخش شامل مواردی است که اگر کسی تمایلی به دریافت کمک ندارد، چه کارهایی می‌توانید و چه کارهایی نمی‌توانید انجام دهید. (مطلب به زبان انگلیسی است)

مراقب سلامت روان خودتان باشید

بسیار مهم است که به خاطر داشته باشید سلامت روان شما نیز اهمیت دارد. شما می‌توانید اطلاعات و نکات فراوانی را برای مراقبت از خود در صفحات زیر پیدا کنید:

• حمایت از دیگران برای جستجوی کمک

• چگونگی مقابله (با چالش‌ها) هنگام حمایت از فردی دیگر

• مدیریت استرس

• حفظ بهزیستی

گزینه‌های حمایتی برای شما

یک واقعه تروماتیک می‌تواند تأثیر بزرگی نه تنها بر کسانی که آن را تجربه کرده‌اند، بلکه بر اطرافیان آن‌ها نیز داشته باشد. اگر هنگام حمایت از فردی دیگر، اثرات تروما را تجربه می‌کنید (که گاهی به آن ترومای ثانویه گفته می‌شود)، امتحان کردن برخی از نکات موجود در صفحه «مقابله با تروما» می‌تواند به شما کمک کند.

همچنین ممکن است بخواهید با پزشک عمومی خود درباره احساسی که دارید صحبت کنید و بپرسید که آیا می‌تواند درمان یا حمایتی به شما ارائه دهد یا خیر.

مطالب بیشتر در تروما

• تروما چیست؟

• تروما چگونه ممکن است بر من تاثیر بگذارد

• کنار آمدن با تروما

• درمان و حمایت برای تروما

• غلبه بر موانع دریافت کمک برای تروما

• کمک به شخص دیگری که دچار تروما شده