گروه‌های خونی

۴ گروه خونی اصلی وجود دارد: A ،B ،AB و O. گروه خونی شما توسط ژن‌هایی که از والدین خود به ارث می‌برید تعیین می‌شود.

هر گروه می‌تواند RhD مثبت یا RhD منفی باشد، یعنی در مجموع ۸ گروه خونی وجود دارد.

آنتی بادی‌ها و آنتی ژن‌ها

خون از گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها در مایعی به نام پلاسما تشکیل شده است. گروه خونی شما با آنتی بادی‌ها و آنتی ژن‌های موجود در خون شناسایی می شود.

آنتی بادی‌ها پروتئین‌هایی هستند که در پلاسما یافت می‌شوند. آنها بخشی از دفاع طبیعی بدن شما هستند. آنها مواد خارجی مانند میکروب‌ها را تشخیص داده و به سیستم ایمنی شما هشدار می‌دهند که باید آنها را از بین ببرند.

آنتی ژن‌ها مولکول‌های پروتئینی هستند که در سطح گلبول‌های قرمز یافت می‌شوند.

سیستم ABO

۴ گروه خونی اصلی توسط سیستم ABO تعریف شده است:

• گروه خونی A - دارای آنتی ژن‌های A روی گلبول‌های قرمز با آنتی بادی‌های ضد B در پلاسما است

• گروه خونی B - دارای آنتی ژن‌های B با آنتی بادی‌های ضد A در پلاسما است

• گروه خونی O - هیچ آنتی ژنی ندارد، اما هر دو آنتی بادی ضد A و ضد B در پلاسما وجود دارد

• گروه خونی AB - دارای هر دو آنتی ژن A و B است، اما آنتی بادی ندارد

گروه خونی O رایج ترین گروه خونی است. 

دریافت خون از گروه اشتباه ABO می‌تواند تهدید کننده زندگی باشد. به عنوان مثال، اگر به فردی با خون گروه B ٬ خون گروه A داده شود، آنتی بادی‌های ضد A آنها به سلول‌های گروه A حمله می‌کنند.

به همین دلیل است که هرگز نباید به افرادی که دارای خون گروه B هستند خون گروه A داده شود و بالعکس.

از آنجایی که گلبول‌های قرمز گروه O هیچ آنتی ژن A یا B ندارند، می‌توان آن را به طور ایمن به هر گروه دیگری داد.

سیستم Rh

گلبول‌های قرمز گاهی اوقات آنتی ژن دیگری دارند، پروتئینی به نام آنتی ژن RhD. اگر وجود داشته باشد، گروه خونی شما RhD مثبت است. اگر وجود نداشت، گروه خونی شما RhD منفی است.

• گروه RhD-A مثبت (A+)

• گروه RhD-A منفی (A-)

• گروه RhD-B مثبت (B+)

• گروه RhD-B منفی (B-)

• گروه RhD-O مثبت (O+)

• گروه RhD-O منفی (O-)

• گروه RhD-AB مثبت (AB+)

• گروه RhD-AB منفی (AB+)

در بیشتر موارد، خون RhD-O منفی (O-) را می‌توان به طور ایمن به هر کسی داد.  اغلب در مواقع اورژانس پزشکی استفاده می‌شود که گروه خونی بلافاصله مشخص نیست.

برای اکثر گیرندگان بی‌خطر است زیرا هیچ آنتی ژن A ،B یا RhD روی سطح سلول‌ها ندارد و با هر گروه خونی ABO و RhD دیگر سازگار است.

آزمایش گروه خونی

برای تعیین گروه خونی شما باید نمونه‌ای از خون شما گرفته و آزمایش شود.

می‌توانید با اهدای خون گروه خونی خود را پیدا کنید.

برای آزمایش گروه خونی، گلبول‌های قرمز خون شما با محلول‌های مختلف آنتی‌بادی مخلوط می‌شوند. به عنوان مثال، اگر محلول حاوی آنتی بادی‌های ضد B باشد و شما آنتی ژن‌های B روی سلول‌های خود داشته باشید (گروه خونی B)، آنها به هم می‌چسبند.

اگر خون به هیچ یک از آنتی بادی‌های ضد A یا ضد B واکنش نشان نداد، گروه خونی O است. برای شناسایی گروه خونی می‌توان از یک سری آزمایش با انواع مختلف آنتی بادی استفاده کرد.

اگر انتقال خون داشته باشید (وقتی که خون از یک فرد گرفته می‌شود و به فرد دیگری داده می‌شود) خون شما در برابر نمونه‌ای از سلول‌های اهدایی که حاوی آنتی ژن‌های ABO و RhD هستند، آزمایش می‌شود. اگر واکنشی وجود نداشت، می‌توان از خون اهدایی با همان نوع ABO و RhD استفاده کرد.

بارداری

به زنان باردار همیشه آزمایش گروه خونی داده می‌شود. این به این دلیل است که اگر مادر RhD منفی باشد اما نوزاد خون RhD مثبت را از پدر به ارث برده باشد،  در صورت عدم درمان می‌تواند باعث عوارض شود.

زنان RhD منفی در سنین باروری باید همیشه فقط خون RhD منفی دریافت کنند.

درباره بیماری رزوس بیشتر بخوانید.

اهدای خون 

بیشتر افراد می‌توانند خون اهدا کنند، اما تعداد بسیار کمی از کسانی که می‌توانند، واقعاً این کار را انجام می‌دهند.

معمولاً می‌توانید خون اهدا کنید اگر:

• تناسب اندام دارید و سالم هستید

• وزنتان بین ۵۰ کیلوگرم و ۱۵۸ کیلوگرم است

• ۱۷ تا ۶۵ سال سن دارید