آزمایش گاز خون

آزمایش گاز خون شریانی(ABG) چیست؟

آزمایش گاز خون (ABG) میزان اکسیژن و دی اکسید کربن در خون شما را اندازه‌گیری می‌کند. همچنین اسیدیته‌ی خون شما را بررسی می‌کند. اسیدیته‌ی خون تعادل اسید و باز یا سطح pH نامیده می‌شود.

نمونه خون از یک سرخرگ گرفته می‌شود که یک رگ خونی است که خون غنی از اکسیژن را از ریه‌ها به بدن شما می‌رساند.

آزمایش گاز خون (ABG)، اندازه‌گیری اکسیژن خون نشان می‌دهد که ریه‌های شما تا چه اندازه اکسیژن را از هوا به داخل خون منتقل می‌کنند.

دی اکسید کربن یک ماده زائد اسیدی است که بدن شما تولید می‌کند.

اگر خون و بافت‌های شما حتی کمی بیش از حد اسیدی یا بازی (قلیایی) شود، می‌تواند به طور جدی بر بسیاری از اندام‌های شما تأثیر بگذارد و حتی تهدیدکننده زندگی شود.

ریه‌ها و کلیه‌های شما بیشترین کار را برای حفظ تعادل اسید-باز طبیعی انجام می‌دهند.

بنابراین، اندازه‌گیری اسید-باز از یک آزمایش ABG می‌تواند به تشخیص و نظارت بر بیماری‌هایی که بر ریه‌ها و کلیه‌های شما تأثیر می‌گذارند کمک کند.

این آزمایش همچنین به تشخیص بسیاری از بیماری‌هایی دیگری که ممکن است تعادل اسید-باز خون شما را به هم بزند، کمک کند.

آزمایش گاز خون شریانی(ABG) برای چه کاری استفاده می‌شود؟

آزمایش ABG استفاده می‌شود برای کمک به:

• بررسی تعادل اسید-باز بدن

• تشخیص مشکلات جدی ریه و تنفس

• تشخیص اختلالات کلیوی

• بررسی اینکه آیا درمان برای اختلالات تنفسی، بیماری کلیوی یا سایر شرایطی که ممکن است بر تعادل اسید-باز بدن تأثیر بگذارد، موثر است یا خیر

چرا به آزمایش گاز خون شریانی (ABG) نیاز دارم؟

دلایل زیادی وجود دارد که ممکن است به این آزمایش نیاز داشته باشید. برای مثال، ممکن است به آزمایش ABG نیاز داشته باشید اگر:

علائمی از مشکل در تعادل اسید و باز خود دارید، مانند:

• تنفس سریع یا عمیق غیرقابل کنترل، که ممکن است نشانه این باشد که ریه‌های شما در حال تقلا هستند تا با تغییر مقدار اکسیژن یا دی اکسید کربن در خون شما٬ اسیدها یا بازها را تنظیم کنند.

• تهوع

• استفراغ

• آریتمی (مشکلی در سرعت یا ریتم ضربان قلب شما)

• گیجی

• خستگی

• انقباض عضلانی و  گرفتگی عضلات

برای یک بیماری ریوی یا شرایطی که بر تنفس شما تأثیر می‌گذارد، تحت درمان هستید، مانند:

• آسم

• بیماری انسدادی مزمن ریه(COPD)

• فیبروز سیستیک

• میاستنی گراویس

بعد از این حوادث دچار علائمی شده‌اید:

• مسمومیت با مونوکسید کربن

• آسیب ناشی از تنفس (تنفس دود، هوای گرم و مواد شیمیایی مضر)

• آسیب به سر یا آسیب به گردن که اخیرا اتفاق افتاده و می‌تواند بر تنفس شما تأثیر بگذارد

در بیمارستان اکسیژن درمانی می‌کنید

در طول آزمایش سطح اکسیژن خون چه اتفاقی می‌افتد؟

اکثر آزمایش‌های خون از رگ نمونه‌برداری می‌کنند. برای این آزمایش، یک متخصص از یک شریان(سرخرگ) نمونه خون می‌گیرد. این به این دلیل است که خون سرخرگ دارای سطوح اکسیژن بالاتری نسبت به خون ورید(رگ) است.

نمونه معمولاً از یک سرخرگ در داخل مچ دست شما گرفته می‌شود، اما ممکن است از شریان بازو یا کشاله ران شما گرفته شود. برای نوزاد تازه متولد شده، ممکن است کمی پس از تولد از پاشنه پا یا بند ناف نوزاد نمونه‌برداری شود.

اگر نمونه خون شما از مچ شما گرفته شود، متخصص ابتدا گردش خون شما را آزمایش می‌کند. متخصص مچ دست شما را نگه می‌دارد و به شریان‌ها فشار می‌آورد تا جریان خون دست شما را برای چند ثانیه قطع کند.

سپس مچ دست شما را رها می‌کند تا بررسی کند که جریان خون با چه سرعتی به دست شما باز می‌گردد. اگر جریان خون شما طبیعی باشد، متخصص نمونه خون را جمع‌آوری می‌کند.

نمونه خونی که از یک سرخرگ گرفته می‌شود نسبت به اکثر آزمایش‌های خونی که از ورید استفاده می‌کنند، کمی بیشتر باعث ناراحتی می‌شوند.

بنابراین، متخصص ممکن است ابتدا مقداری داروی بی‌حس کننده را روی پوست شما اعمال کند. سپس متخصص یک سوزن را با یک سرنگ وارد شریان می‌کند تا مقداری خون را خارج کند.

هنگامی که سرنگ پر شد، ارائه دهنده محل سوراخ را بانداژ می‌کند. برای توقف خونریزی حداقل به مدت ۵ دقیقه به محل فشار وارد می‌شود.

آیا برای آماده شدن برای آزمایش گاز خون شریانی (ABG) باید کاری انجام دهم؟

اگر داروهای رقیق کننده خون از جمله آسپرین مصرف می‌کنید، از پزشک خود بپرسید که آیا باید قبل از آزمایش مصرف آنها را متوقف کنید یا خیر.

در مورد سایر داروها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید به پزشک یا متخصص خود بگویید. اما مصرف هیچ دارویی را متوقف نکنید، مگر اینکه پزشک به شما بگوید.

اگر تحت اکسیژن درمانی هستید، ممکن است اکسیژن شما حدود ۲۰ دقیقه قبل از آزمایش خاموش شود. این تنها در صورتی انجام می‌شود که بتوانید بدون اکسیژن درمانی نفس بکشید.

آیا آزمایش سطح اکسیژن خون خطراتی دارد؟

انجام آزمایش سطح اکسیژن خون خطر بسیار کمی دارد. ممکن است مقداری خونریزی، کبودی یا درد در نقطه‌ای که سوزن در آن وارد شده است داشته باشید.

به ندرت، سوزن ممکن است به عصب یا شریان آسیب برساند. ممکن است به شما گفته شود که تا ۲۴ ساعت پس از آزمایش از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.

نتایج به چه معنا است؟

نتایج آزمایش گاز خون (ABG) شامل بسیاری از سیستم‌های بدن است که بر یکدیگر تأثیر می‌گذارند. و بسیاری از شرایط سلامتی وجود دارند که می‌توانند باعث نتایج غیرعادی شوند.

به همین دلایل، بهتر است از پزشک خود بخواهید که معنای نتایج شما را برای سلامتی شما توضیح دهد.

نتایج آزمایش ABG شما بسیاری از اندازه‌گیری‌ها را فهرست می‌کند، از جمله:

• اشباع اکسیژن (O2Sat). این اندازه‌گیری نشان می‌دهد که گلبول‌های قرمز شما چقدر اکسیژن حمل می‌کنند.

• فشار جزئی اکسیژن (PaO2). این مورد فشار اکسیژن حل شده در خون شما را اندازه‌گیری می‌کند. این اندازه‌گیری کمک می‌کند تا مشخص شود که چقدر اکسیژن از ریه‌های شما به جریان خون شما منتقل می‌شود.

• فشار جزئی دی اکسید کربن (PaCO2). این مورد مقدار دی اکسید کربن در خون شما را اندازه‌گیری می‌کند. همچنین نشان می‌دهد که دی اکسید کربن چقدر راحت می‌تواند از بدن شما خارج شود.

• تعادل اسید و باز (سطح pH). این مورد میزان اسیدیته خون شما را اندازه‌گیری می‌کند. اسید بیش از حد اسیدوز نامیده می‌شود. باز بیش از حد (قلیایی) آلکالوز نامیده می شود. این شرایط علائم سایر مشکلاتی هستند که تعادل اسید و باز را در بدن شما بر هم می‌زنند.

آزمایش ABG به تنهایی معمولا نمی‌تواند تشخیص قطعی ارائه دهد. بنابراین، اگر نتایج شما طبیعی نباشد، پزشک شما احتمالاً آزمایش‌های بیشتری را برای تشخیص تجویز می‌کند.

به طور کلی، نتایج غیرعادی ممکن است به این معنی باشد که شما مشکلی در ریه‌ها یا کلیه‌ها یا اختلال متابولیک دارید.

اختلالات متابولیک بر نحوه استفاده بدن شما از غذا برای انرژی تأثیر می‌گذارند. برخی داروها نیز ممکن است تعادل اسید-باز شما را بر هم بزنند و منجر به نتایج غیرعادی آزمایش ABG شوند.

آیا چیز دیگری وجود دارد که باید در مورد آزمایش‌های سطح اکسیژن خون بدانم؟

نوع دیگری از آزمایش، به نام پالس اکسیمتری، می‌تواند سطح اشباع اکسیژن خون شما را بررسی کند. معمولاً یک دستگاه کوچک شبیه گیره به نام پالس اکسیمتر به انگشت شما متصل می‌شود.

این دستگاه درصد گلبول‌های قرمز پر از اکسیژن را به شما می‌گوید. اگر سطح اکسیژن خون تنها نگرانی باشد، پالس اکسیمتری ممکن است مفید باشد. از پزشک خود بپرسید که آیا این آزمایش برای شما مناسب است یا خیر.